De Traction Avant van Citroën was niet de eerste voorwielaangedreven auto ter wereld, maar het is wel de belangrijkste. Want het was de eerste voorwielaandrijver die in grote aantallen gebouwd werd en daarmee de wereld overtuigde van de voordelen van dit systeem.
De Citroën Traction Avant is een sierlijke, voor die tijd opvallend lage wagen. Dit is een 11 B Normale uit 1952.
Voorwielaandrijving is tegenwoordig de normaalste zaak van de wereld. Achterwielaandrijving kom je bijna alleen nog maar tegen bij grote limousines en sportwagens. Toch is dit niet altijd zo geweest. Sterker nog: er is een tijd geweest dat, op een paar kleine uitzonderingen na, elke auto achterwielaandrijving had. Wat eigenlijk vreemd is, want het eerste gemotoriseerde voertuig, de stoomwagen van Nicolas Cugnot (1769), was een voorwielaandrijver. De stoomketel van deze Franse driewieler zat op het voorwiel. Wat sturen zó moeilijk maakte, dat een van Cugnots schaarse ritten tegen een muur eindigde. En dat was ook precies het probleem dat de ontwikkeling van voorwielaandrijving in die eerste jaren ophield: hoe kun je met de voorwielen een auto aandrijven en besturen tegelijk?
De grille van de 15 Six heeft een fraai embleem dat verklapt wat voor motor er onder de kap zit.
Tegen de tijd dat Citroën (in 1934) met de Traction Avant (TA) uitkwam was dat probleem door diverse constructeurs uit de wereld geholpen en was voorwielaandrijving een volwaardig alternatief voor achterwielaandrijving. Beter zelfs, want het zorgde (door z'n 'ingebouwde' onderstuur) voor een veiliger weggedrag. En omdat de transmissietunnel ontbrak, was de carrosserie voor die tijd opvallend laag. Samen met de achterover hellende grille en de sierlijke spatborden gaf dat de auto een opvallend sportief uiterlijk. Behalve de voorwielaandrijving was de TA ook op andere punten zeer vooruitstrevend: hij had een zelfdragende carrosserie (in een tijd dat andere auto's nog een apart frame hadden), hydraulisch bekrachtigde (trommel)remmen rondom, onafhankelijke wielophanging (met torsiestaven) rondom en een automatische versnellingsbak. Tenminste: dat was de bedoeling geweest, maar omdat er op het laatste moment een kink in de kabel kwam, kreeg de TA een handgeschakelde driebak. Ondanks z'n lange levensloop van 23 jaar heeft de auto nooit een automaat gehad…
Dit is een 9-persoons versie van de 11 Normale, oftewel de Familiale uit 1953.
Toen de Traction Avant in 1934 uitkwam, was het dus een bijzonder revolutionaire auto. Zo revolutionair, dat de verkoop maar moeilijk op gang kwam. De fabriek, die toch al schulden had, kwam nog verder in de problemen en op 21 december 1934 nam het bandenmerk Michelin de Citroën-fabriek over. André Citroën overleefde dit niet lang: op 3 juli 1935 overleed de oprichter van het roemruchte merk aan kanker, 57 jaar oud en zonder dat hij het eigenlijke succes van z'n schepping had kunnen meemaken. Want de Traction Avant werd een succes. Aanvankelijk waren er drie versies: de 7A (1303 cm3, 32 pk, 95 km/u), de 7B (1529 cm3, 35 pk, 100 km/u) en de 7 Sport (1911 cm3, 46 pk, 110 km/u). De 7A en de 7B werden in 1935 opgevolgd door de 7C (1628 cm3, 36 pk, 100 km/u) en kreeg datzelfde jaar gezelschap van de 11, die er in twee versies was: de Légère ('licht') en Normale. De 11 Légère was de vroegere 7 Sport en de 11 Normale was een langere versie van dat model maar met dezelfde motor. Vanwege de overname door Michelin werd een V8-model (de 22: 3822 cm3, 100 pk, 140 km/u) geschrapt - maar wàt een auto zou dat geweest zijn…
De 15 Six die in 1939 uitkwam, had een zescilindermotor van 2.8 liter. Dit was vanwege z'n prima wegligging en hoge snelheid de favoriete auto van gangsters, zoals vaak in Franse films over die tijd te zien is.
Stationcar
De Traction Avant werd geleverd in diverse carrosserievormen: de 11 Légère was er als 4-deurs sedan en als 2-deurs coupé en cabriolet. De 11 Normale was langer dan de Légère, maar was er bovendien in een nòg langere versie (de Familiale, met 6 in plaats van 4 zijruiten), die ook nog leverbaar was met drie noodzitplaatsen, zodat er dan maar liefst 9 mensen een plaatsje hadden. In 1936 kreeg de TA een echte kofferklep, die naar beneden opende (aanvankelijk kon de achterkant niet open) en bovendien tandheugelbesturing, die nauwkeuriger was dan de worm-en-rol van voordien. Speciaal voor mensen die veel te vervoeren hadden, kwam in 1938 de 11 Commerciale uit: een Normale met boven de kofferklep nog een klep die omhoog openging, zodat de hele achterkant open was; een soort stationcar dus. Eind dat jaar verdween de coupé uit het programma. In 1939 was de verkoop inmiddels flink op gang gekomen dus tijd voor een nieuw model. Dat werd de 15 Six, die voorzien was van een 2.8 liter 6-cilinder van 77 pk. De Six had een top van 130 km/u. Bijna alle modellen die nu geleverd werden, waren zwart, de kleur waarmee de meeste mensen de Traction ook associëren. Over associaties gesproken: de bijnaam 'gangsterauto' dankt de Traction aan de snelle 15 Six, die vanwege z'n snelheid en uitstekende wegligging inderdaad vaak door gangsters gebruikt werd. De topsnelheid was namelijk hoger dan die van menige politiewagen!
De langste versie was de 11 Normale in Familiale-
uitvoering, dus met 3 zijruitjes.
Tijdens de oorlog lag de productie van personenauto's stil; pas in 1945 kon je weer een nieuwe 11 Légère kopen, het jaar erop ook weer een nieuwe 15. In 1947 kreeg de 15 een andere bak, waardoor de motor, die eerst linksom draaide, nu rechtsom kon draaien. Tevens ging de 11 Normale weer in productie en werd donkergrijs-metallic de enige kleur waarin de Traction geleverd kon worden. In 1949 zag de 2CV het levenslicht, maar dat deed niets af aan de vraag naar de Traction Avant, die nog steeds prima verkocht. Omdat de kofferruimte wel wat klein was en andere automodellen meer laadruimte boden, kreeg de TA in 1953 een grotere, bolle kofferklep, waarmee de bagageruimte verdubbelde. In 1954 sloeg Citroën weer revolutionair toe: de 15 Six H had hydropneumatische vering op de achterwielen - en was daarmee de voorloper van de ID/DS. Bovendien kwam de lange versie, met de 6 zijruiten, terug in productie en was ook de Commerciale weer leverbaar, zij het nu met een achterklep uit één stuk, die omhoog opende, wat iets minder handig was dan de twee kleppen van vroeger. Bovendien zat het reservewiel nogal onhandig in de weg. Eindelijk was het model ook weer leverbaar in andere kleuren dan zwart: twee verschillende tinten blauw en twee tonen grijs. De 11 D Légère van 1955 had een iets sterkere motor: goed voor 60 pk een top van 125 km/u. In 1955 debuteerde een van de meest revolutionaire auto's uit de geschiedenis: de Citroën DS 19. Hij werd de opvolger van de Traction Avant en de eerste TA die verviel, was de 15 Six. Het jaar erop, op 25 juli 1957 liep de laatste Traction van de band, de 759.123e.
Op het rechter achterspatbord geeft de 15 Six z'n identiteit prijs.
Het was het einde van een legendarische auto, maar het begin van een prachtige hobby: het rijdend houden van dit historische hoogtepunt uit de autogeschiedenis. Een hobby waar veel mensen een groot plezier aan beleven, zoals we merkten toen we een tijdje terug een meeting van Traction Avant Nederland bezochten. Deze club heeft momenteel zo'n 1000 leden en is daarom verdeeld in acht regionale afdelingen. De Traction-club organiseert uiteraard diverse evenementen, maar heeft daarnaast een Technische Commissie die leden met raad en daad bijstaat en is (heel belangrijk!) in het bezit van een onderdelenmagazijn waaruit geput kan worden voor het onderhoud van de geliefde automobiel. Dat er daarnaast een tijdschrift uitgegeven wordt, spreekt voor zich, maar er is ook een clubwinkel, waarin onder andere boeken en miniaturen verkocht worden.
Deze 11 B Normale uit 1952 heeft als bijnaam 'wieltje', wat betekent dat hij achterop nog een apart reservewieldeksel had. In 1953 kreeg de Traction een echte grote kofferbak achterop, zodat het reservewiel in de auto vervoerd kon worden.